Tin tức >> Tin VCCI
PCI năm 2016: Vẫn còn những "hòn đá tảng" trong cải cách (03:03 16/03/2017)
(DĐDN)- Bên cạnh những cải cách mang tính đột phá của chính quyền địa phương, không thể không nói đến những “hòn đá tảng” đáng quan ngại đối với DN.

 Những lĩnh vực đã có nhiều thay đổi:

  • Gia nhập thị trường: Nếu năm 2006, một DN tại tỉnh trung vị trung bình mất 20 ngày để đăng ký thành lập DN, thì nay chỉ mất 7 ngày, mức thấp kỉ lục trong vòng 12 năm điều tra PCI. Tỉ lệ DN phải chờ hơn một tháng để chính thức đi vào hoạt động đã giảm một nửa, từ 26% xuống còn 13%.
  • Đào tạo lao động: Sau những sụt giảm vào năm 2008, mức độ hài lòng với chất lượng đào tạo lao động đã dần tăng trở lại. Năm 2016, 47% DN tại tỉnh trung vị hài lòng với chất lượng giáo dục phổ thông của địa phương (so với 35% năm 2008). Đồng thời, 33% cho biết họ hài lòng với chất lượng đào tạo dạy nghề (so với 19,8% năm 2008).
  • Tính năng động: Ba chỉ tiêu đánh giá tính năng động của chính quyền địa phương từ năm 2006 tới nay ghi nhận những biến chuyển khả quan. Tỉ lệ DN tại tỉnh trung vị đồng thuận với nhậnđịnh “Chính quyền tỉnh năng động và sáng tạo trong việc giải quyết các vấn đề mới phát sinh” đã tăng từ 47% năm 2011 lên đến 57% năm 2016. Hiện tại, 70,5% DN tại tỉnh trung vị cho biết “Tỉnh linh hoạt trong khuôn khổ pháp luật nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi”, cao hơn 10% so với mức thấp kỷ lục của chỉ tiêu này vào năm 2011. Tỉ lệ DN cho biết “chính quyền tỉnh có thái độ tích cực đối với khu vực tư nhân” đã tăng thêm hơn 9 điểm phần trăm (44%) so với mức thấp kỉ lục của năm 2015.
  • Dịch vụ hỗ trợ DN: Phân tích sự thay đổi qua chuỗi thời gian cho thấy các dịch vụ hỗ trợ DN như tìm kiếm thông tin thị trường, tư vấn pháp luật và tìm kiếm đối tác đang dần được cải thiện về chất lượng lẫn số lượng. Tuy vậy, tư vấn pháp luật, xúc tiến thương mại và các dịch vụ về công nghệ vẫn cần những chính sách khuyến khích để khối DN tư nhân tham gia thị trường này nhiều hơn.

Nhiều lĩnh vực cần cải thiện:

  • Tính minh bạch: Điểm tiếp cận các loại tài liệu về kế hoạch (như ngân sách, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, các chính sách ưu đãi đầu tư…) và điểm tiếp cận các tài liệu pháp lý của các DN ở tỉnh trung vị năm nay, lần lượt là 2,39 và 3,10 điểm đã thấp hơn mức khởi điểm điều tra PCI năm 2006 (lần lượt là 2,63 và 3,15 điểm). Đáng quan ngại là mối quan hệ cá nhân với công chức nhà nước tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong khả năng tiếp cận các thông tin, tài liệu quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của DN. Năm 2016, 66% DN tại tỉnh trung vị cho biết phải sử dụngcác mối quan hệ để tiếp cận thông tin, cao hơn 16 điểm phần trăm so với mốc thấp lịch sử năm 2008. Lưu ý rằng mức biến động của chỉ tiêu này tương đối mạnh, trồi sụt theo thời gian và chưa có xu hướng cải thiện ổn định, bền vững.
  • Chi phí không chính thức: Chi phí không chính thức giai đoạn 2014- 2016 chưa có dấu hiệu cải thiện so với mốc năm 2006. Năm nay, trung bình có khoảng 66% DN tại tỉnh trung vị cho biết thường xuyên chi trả các khoản không chính thức, cao hơn 12-15 điểm phần trăm so với giai đoạn 2008-2013. 9%-11% DN tham gia điều tra từ năm 2014-2016 cho biết các khoản chi cho riêng mục này chiếm tới hơn 10% tổng doanh thu của họ, cao hơn hẳn mức 6-8% giai đoạn 5 năm trước đó. Ngoài ra, DN cho rằng tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục cho DN vẫn phổ biến, chỉ tiêu này dù được cải thiện trong 2 năm qua (giảm từ 65% năm 2013-2014 xuống còn 58% năm 2016) nhưng vẫn cao so với kết quả điều tra các năm trước đó (2006-2012).
  • Chi phí thời gian thực hiện các thủ tục hành chính: Chỉ số này liên tục giảm và đang ở mức thấp lịch sử kể khi PCI được khảo sát trên toàn bộ các tỉnh, thành phố Việt Nam. Liên tục trong 3 năm qua, 2014-2016, tại tỉnh trung vị, cứ 3 DN thì 1 DN (tương ứng tỉ lệ khoảng 35%) phải dành trên 10% quỹ thời gian của mình để thực hiện thủ tục hành chính, một tỉ lệ cao kỷ lục trong khảo sát PCI. Trước đây, tỉ lệ này chỉ khoảng 1/5, hoặc đôi khi 1/10 (năm 2011). Số lần thanh, kiểm tra hàng năm đối với DN tư nhân, tính bằng con số trung vị, tiếp tục là 1 lần, trong khi thời gian trung bình cho mỗi cuộc thanh, kiểm tra thuế năm 2016 đã tăng trở lại mức của giai đoạn 2013-2014 và 2006-2008 là 8 giờ. Nhiều giấy tờ thủ tục hơn, phải đi lại nhiều lần hơn, hiệu quả làm việc của cán bộ công chức thấp hơn, các thủ tục hành chính trên suốt chặngđường hoạt động của DN dường như chưa bao giờ thôi là “gánh nặng” đối với họ.
  • Tiếp cận đất đai: Chỉ số tiếp cận đất đai bắt đầu giảm sau khi liên tục tăng trong suốt giai đoạn 2008-2013. Năm 2016, tình hình sử dụng đất theo đánh giá của DN trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết. Các DN tham gia điều tra năm này cho rằng rủi ro bị thu hồi đất của họ ở mức cao kỉ lục (1,73 điểm). Trong trường hợp xấu nhất nếu bị thu hồi, chỉ 25% DN tin tưởng sẽ được đền bù thỏa đáng, giảm mạnh so với các năm trước (30-40%).
  • Cạnh tranh bình đẳng: Kết quả điều tra PCI tại các chỉ tiêu gốc 2006 – 2016 vẫn tồn tại một “sân chơi” chưa bình đẳng giữa các DN tại các tỉnh, thành phố Việt Nam. Thiệt thòi nhất vẫn là nhóm DN dân doanh quy mô nhỏ và vừa. Tại tỉnh trung vị trong khảo sát PCI hai năm qua, hơn 38% DN vẫn cho biết “tỉnh ưu ái cho các tổng công ty, tập đoàn của Nhà nước gây khó khăn cho DN”, tăng 6% (có ý nghĩa về mặt thống kê) so với năm 2013. Đồng thời, hơn 42% DN đồng ý “tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài hơn là phát triển khu vực tư nhân trong nước”, tăng 14% so với năm 2013.
  • Thiết chế pháp lý: Chỉ số này bắt đầu có xu hướng chững lại trong 3 năm gần đây. Giai đoạn 2013-2016, tỉ lệ DN tham gia điều tra PCI cho rằng “nếu một cán bộ làm trái quy định nhà nước, hệ thống pháp luật sẽ có cơ chế giúp DN tố cáo hành vi của cán bộ đó” chưa có sự cải thiện mạnh mẽ nào. Tương tự, số DN bày tỏ sự tin tưởng và khả năng bảo vệ của pháp luật về vấn đề bản quyền hoặc thực thi hợp đồng 4 năm qua cao hơn mức 62-69% của 8 năm trước đó, nhưng vẫn duy trì xung quanh tỉ lệ 81%.

Ông Nguyễn Xuân Anh – Bí thư thành ủy Đà Nẵng: Không phải cứ dẫn đầu đã là tốt nhất

Đà Nẵng đã 7 lần đứng đầu PCI. Tuy nhiên, dù đứng đầu hay không đứng đầu Đà Nẵng luôn cố gắng nỗ lực vì một môi tường kinh doanh thuận lợi cho DN. Đà Nẵng không vì vị trí dẫn đầu cả nước. Chúng tôi chỉ suy nghĩ đơn giản nỗ lực hết sức mình. Sự thành công của DN là sự thành công của cấp ủy đảng, chính quyền Đà Nẵng. Hơn nữa, trong thang điểm 100 của PCI, Đà Nẵng mới đạt 70 điểm, tức là dư địa cải cách còn rất nhiều. Chúng tôi không bằng lòng với kết quả Đà Nẵng đạt được trong những năm qua, mà phải cố gắng hơn nữa. Bởi điểm số vẫn chưa đạt so với kỳ vọng. Chúng tôi cần công khai, minh bạch để các DN đến Đà Nẵng đều được đối xử bình đẳng như nhau. Chúng tôi cũng phải cải cách hơn nữa các dịch vụ hành chính, tiếp cận đất đai… để hỗ trợ DN tốt nhất. Phải làm sao để DN nhận thấy mình được hỗ trợ tối đa bằng các chính sách tốt. Thủ tướng giao Đà Nẵng phải đạt 40.000 đến 50.000 DN vào năm 2020. Hiện Đà Nẵng đã có 19.000 DN. Chúng tôi còn phải cố gắng nhiều.

LS Trần Hữu Huỳnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam: Đẩy mạnh sức lan toả của PCI tới cấp địa phương

Các địa phương đều đã ý thức được vấn đề cải thiện môi trường kinh doanh là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu. Mỗi địa phương đều đang cố gắng tìm kiếm cho mình một giải pháp thông qua những sáng kiến cải cách. Từ mô hình PCI với các chỉ số thành phần khá tiên tiến so với các tiêu chuẩn của thế giới, một số địa phương đã coi đó là tiêu chuẩn mẫu mực để phấn đấu cải cách.

Hơn nữa, rõ ràng sức ảnh hưởng của PCI ở một số cấp sở, ngành, huyện thị còn hạn chế. Tận dụng dư địa này sẽ là cơ hội để các địa phương cải thiện môi trường kinh doanh. Đấy cũng có thể là một trong những nguyên nhân giải thích vì sao các tỉnh tuy thuộc top đầu PCI nhiều năm nhưng điểm số không cải thiện được nhiều. Một số tỉnh trong nhóm này đã nhận thấy được vấn đề, đã bắt đầu tổ chức việc xếp hạng các quận huyện, sở ngành… Nhiều hiệp hội DN cũng mong muốn tiếp tục làm sâu hơn, rõ hơn trách nhiệm các sở, quận, huyện… Điều này là đúng vì chỉ có biết để quy trách nhiệm cụ thể cho từng tổ chức và cá nhân ở mọi cấp trong hệ thống chính quyền địa phương thì PCI mới phát huy hơn nữa tác dụng cải cách và cải cách mới sâu rộng và bền vững được.

[Trở lại]

 

 

 

CHI NHÁNH PHÒNG TM & CN VIỆT NAM TẠI THANH HÓA
Tầng 3, Tòa nhà VCCI Thanh Hóa - 91 Nguyễn Chí Thanh - P. Đông Thọ - TP. Thanh Hóa
Điện thoại: (037) 3754640 - Fax : (037) 3754641 - Email: